while bir koşula bakar. Koşul doğruysa bloğu çalıştırır, sonra koşula tekrar bakar. Yanlış olunca durur. for eleman bitince durur. while sen durdurmazsan durmaz.

Not listesini gezmek için çoğu zaman for yeter. while ise indeksi sen tuttuğunda, ya da “şu hale gelene kadar devam et” dediğinde işe yarar. İkisini de online Python sayfasında çalıştırabilirsin.

Sayaç

i = 0
while i < 3:
    print(i)
    i += 1

Çıktı 0, 1, 2 olur. i += 1 olmasa koşul hep 0 < 3 kalır. Döngü bitmez ve sekme kilitlenir. Bu sayfadaki derleyici de aynı Python’dur: artışı unutursan sayfa donar.

Listeyi while ile gezmek

notlar = [95, 82, 70, 55, 49]
i = 0
while i < len(notlar):
    print(i, notlar[i])
    i += 1

i indeks, notlar[i] o sıradaki puan. len(notlar) 5 ise koşul i < 5 olur. i 5’e çıkınca döngü biter. Son elemanın indeksi 4’tür.

Aynı işi for puan in notlar tek satırda yapar. İndeks gerekmiyorsa for döngüsü daha kısadır. İndeksi sen yönetiyorsan, ortadaki elemanı atlıyorsan ya da koşul bir listeye bağlı değilse while yerindedir.

while ve if: aynı harf ölçeği

notlar = [95, 82, 70, 55, 49]
i = 0
while i < len(notlar):
    puan = notlar[i]
    if puan >= 90:
        harf = "AA"
    elif puan >= 80:
        harf = "BA"
    elif puan >= 70:
        harf = "BB"
    elif puan >= 60:
        harf = "CB"
    elif puan >= 50:
        harf = "CC"
    else:
        harf = "FF"
    print(puan, harf)
    i += 1

i += 1 bloğun sonunda durur. Harf seçiminden önce artırırsan ilk puanı atlar, sonda artırırsan son puanı da basarsın. Koşulların sırası if, elif, else yazısında.

Ne zaman while, ne zaman for

  • Eleman sayısı baştan belliyse ve hepsine uğrayacaksan for.
  • “Doğru harfi bulana kadar kaydır”, “kuyruk boşalana kadar çek” gibi bitiş liste uzunluğuna bağlı değilse while.
  • while True yazdıysan içeride bir break şart. Koşulsuz break yoksa döngü kapanmaz.

break o turu ve sonraki turları keser. continue turu keser, döngü başındaki koşula döner. İkisinde de sayaç continue satırından önce artmıyorsa yine sonsuz döngü olur.

Bunu soruda yaz

Not Harfleri bir liste döndürmenizi ister. While ile de yazılır:

def harf_notlari(notlar: list[int]) -> list[str]:
    sonuc = []
    i = 0
    while i < len(notlar):
        puan = notlar[i]
        if puan >= 90:
            sonuc.append("AA")
        elif puan >= 50:
            sonuc.append("CC")
        else:
            sonuc.append("FF")
        i += 1
    return sonuc

Bu kısaltılmış ölçek yalnızca şekli gösterir. Soruda 80, 70 ve 60 sınırları da vardır. Eksik elif testte yanlış harf üretir. Tam skala için for yazısındaki dallanmayı while içine taşı, sonra soruya geç.

İnteraktif Pratik İstasyonu

Teoriyi Gerçek Sınav Ortamında Test Etmeye Hazır mısın?

PyMülakat platformunda 10 uzmanlık modülü ve 200 özgün Python mülakat sorusu seni bekliyor. Tarayıcıda kodunu hemen yaz, çalıştır ve gizli sınır testleriyle kendini sına.

İlk Soruyu Çöz (K01) →Modülleri İncele